1. Bánh phu thê là gì?
Bánh phu thê (thường được gọi chệch là bánh xu xê) là loại bánh ngọt truyền thống nổi danh của phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn. Bánh có lớp vỏ dẻo trong suốt ôm lấy nhân đỗ xanh sên dừa ngọt bùi, được gói khéo léo trong hai lớp lá: lá dong bên trong giữ vị thanh và lá dừa (hoặc lá chuối) bên ngoài buộc dây giang hồng.
2. Nguồn gốc & Sự tích tên gọi
Theo truyền thuyết dân gian xứ Kinh Bắc, tên gọi "Phu Thê" (Vợ Chồng) gắn liền với thời Lý. Khi vua Lý Thái Tổ đi dẹp loạn, người vợ ở quê nhà Đình Bảng đã tự tay làm món bánh gửi ra chiến trận để tỏ lòng chung thủy. Vua ăn thấy thơm ngon, xúc động trước tình nghĩa vợ chồng nên đã đặt tên là bánh Phu Thê và truyền làm món bánh không thể thiếu trong các dịp hỷ sự.
3. Sự tinh tế trong nguyên liệu & Cách làm
Để làm ra chiếc bánh phu thê đạt chuẩn đòi hỏi sự cầu kỳ qua từng công đoạn:
- Vỏ bánh: Làm từ tinh bột nếp cái hoa vàng lọc kỹ, trộn cùng sợi dừa nạo và nước ép củ dành dành để tạo màu vàng trong tự nhiên.
- Nhân bánh: Đỗ xanh đãi sạch vỏ, hấp chín, sên cùng đường cát trắng, mứt sen và hạt đu đủ nhỏ để tạo độ ngậy.
- Gói & Nung: Bánh được buộc theo cặp bằng dây giang nhuộm phẩm đỏ, sau đó mang đi luộc/hấp trên bếp lửa vừa.
4. Khi nào người ta thưởng thức bánh phu thê?
Bánh xuất hiện nhiều nhất trong các lễ dạm ngõ, ăn hỏi và tiệc cưới của người Việt. Ngoài ra, dịp hội Đền Đô (tháng 3 âm lịch) cũng là lúc du khách bốn phương tìm về Đình Bảng để thưởng thức chiếc bánh chuẩn vị nhất.
5. Tìm hiểu & Thưởng thức ở đâu?
📍 Khu vực trải nghiệm chuẩn vị: Phường Đình Bảng, TP. Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nằm dọc tuyến đường gần Di tích Lịch sử Đền Đô).
💡 Gợi ý: Nên chọn các cơ sở làm bánh gia truyền lâu năm tại Đình Bảng, nơi bánh được làm tươi trong ngày và gói hoàn toàn bằng phương pháp thủ công.